Filigran. Drobne dzieło sztuki. - Gems & Travel
Skarby Temat tygodnia

Filigran. Drobne dzieło sztuki.

19/07/2017
filigran

Wyobraź sobie wehikuł czasu, dzięki któremu dostajesz się do Starożytności. To właśnie wtedy rodzą się wielkie cywilizacje - mezopotamska, etruska, egejska i egipska. Wtedy też nastaje początek pięknej, choć bardzo wymagającej techniki złotniczej - filigranu.

NIĆ FILIGRANU

Filigran należy do najstarszych i najbardziej rozpowszechnionych technik złotniczych na świecie. Pochodzi z łaciny od słów filum, czyli nitka i granum - ziarno. "Najstarsze zabytki techniki filigranu datowane na drugie tysiąclecie p.n.e pochodzą z terenów Azji Zachodniej, Egiptu a także z terenów Kaukazu". ¹

W czasach starożytnych była to najbardziej rozbudowana technika złotnicza, która wymagała wyjątkowych umiejętności manualnych. Ponadto wyroby filigranowe były przeznaczone wyłącznie dla możnych ówczesnego świata, wobec czego i technika była elitarna. Znali ją nieliczni rzemieślnicy, a wiedzę przekazywali sobie z pokolenia na pokolenie. Odegrała też znaczną rolę w sztuce użytkowej. W średniowieczu sztuka filigranu zanikła, by odrodzić się w okresie renesansu. Najczęściej w wyrobach sakralnych, stylizowanych na wyroby antyczne.

Spiritia
[GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or
CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)],
via Wikimedia Commons

By Vitavia - Praca własna,
CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=56278385

By Ss.analuisa (praca własna)
[CC BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)],
via Wikimedia Commons

WYROBY FILIGRANOWE

Filigran z pracowni Jubiler Dariusz Dobek
Zdjecie: Michał Sygut, Makijaż: Kinga Kolasińska. Biżuteria wykonana techniką filigranu w pracowni Jubiler Dariusz Dobek.

Wyroby filigranowe cechują misterne, ażurowe wzory, wykonywane z cienkich drucików srebra i złota. Niezwykle pracochłonna technika! Ale jakże piękna? Filigran to technika złotnicza polegająca na układaniu wzoru z cienkich drucików srebrnych lub złotych, które po odpowiednim wygięciu łączy się przez lutowanie, w rezultacie czego powstaje ażurowy ornament linearny, charakteryzujący się niezwykle subtelnym rysunkiem.²

Biżuterię filigranową wyrabia się z cienkich drutów, skręcając je jak sznurki (zazwyczaj po dwa), a następnie rozklepuje na płaskownik ozdobiony charakterystycznymi ząbkami. Tak przygotowane druciki układa się w ornamenty i lutuje lub przykleja do podłoża. Technika filigranu często była łączona z granulacją, która była dominującym elementem dekoracyjnym. Jednak została wyparta przez linearny wzór drutowy, a następnie przez filigran ażurowy i wieloplanowy.

Na przełomie XIX i XX wieku rozpoczyna się przemysłowa produkcja przedmiotów wytwarzanych techniką filigranu. Obecnie przedmioty zdobione techniką filigranu wytwarza się podobnie, jak dawniej, Wszystkie etapy pracy wykonuje się ręcznie lub przy pomocy prostych przyrządów. Jednak wprowadza się udogodnienia w postaci przyrządów przyspieszających i ułatwiających pracochłonnych czynności, takich jak: skręcanie drutów, spłaszczania czy lutowania.

PROCES POWSTAWANIA

Tyle z teorii. Ale jak to wygląda w praktyce?  

[ 1 ] Rozpoczynamy od stopienia srebra i wlania go do formy.

[ 2 ] Następnie walcujemy srebrny odlew na drut o profilu kwadratowym.

[ 3 ] Na przeciągadle profil zmienia się w drut o przekroju okrągłym. Przeciągamy go do momentu uzyskania srebrnych drucików o średnicy od 0,4 do 0,2 mm.

[ 4 ] Dwie sztuki uzyskanych drucików skręcamy ze sobą.

[ 5 ] Po czym je walcujemy, celem spłaszczenia i uzyskania półproduktu o charakterystycznych ząbkach na krawędziach

[ 6 ] Z cieniutkich płaskowniczków układamy i lutujemy kształty, które utworzą biżuterię.

[ 7 ] Zlutowany produkt (np. wisiorek czy pierścionek) czyścimy, polerujemy i oprawiamy kamień.

[ 8 ] Jeszcze tylko ostateczna polerka i mycie, by biżuteria cieszyła oko pełnią uroku. 🙂

 

Bibliografia:

¹ A. W. Florow: Artystyczna obróbka metali. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Warszawa 1989, s.229
² A. W. Florow: Artystyczna obróbka metali. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Warszawa 1989, s. 228

Instagram

instagram@ gemsandtravel

Strona używa plików cookie. Korzystanie ze strony oznacza zgodę na zapisywanie plików cookie na urządzeniu (dysku) użytkownika w zależności od konfiguracji przeglądarki. Czytaj więcej

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close